Fotoalbum Rodziny Ordyczyńskich   Maryla - Genebase.com    Ordyczyńska Maryla   Rodzina Ordyczyńskich Cmentarze w Leżajsku

Etymologia nazwiska Ordyczyński    Groby Ordyczyńskich   Lista absolwentów Państwowego Gimnazjum. Roczniki 1932-33 i 1933-34

  Rodzina Stankiewiczów   Kalendarium Rodzinne   Mikołaj Jan Ordyczyński    Muzeum Powstania Warszawskiego Leżajsk-moje miasto       Powrót do strony głównej    


Stanisław Ordyczyński [*13 XI 1904 Leżajsk - 1984, Zamość]

Syn Leona i Anieli z Jarosiewiczów. Ukończył studia na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie. Przed I wojną światową pracował jako nauczyciel szkoły podstawowej w Szyszkowie, Potoku i Lipinach, a następnie jako kierownik szkoły w Biłgoraju. Za działalność konspiracyjną w Komendzie Powiatowej ZWZ w Biłgoraju, jako oficer broni - ppor. rez., w czerwcu 1940 roku został aresztowany w ramach przeprowadzonej przez Gestapo akcji o kryptonimie 'Ausserordentliche Befriedungsaktion' (AB). Początkowo osadzony w Rotundzie zamojskiej, skąd wraz z 560 aresztowanymi osobami przewieziony został na Zamek lubelski. Wszystkich, z wyjątkiem zwolnionego ks. Czesława Koziołkiewicza, wywieziono do obozów koncentracyjnych w Dachau i Oranienburgu. Gehennę obozów przeżyli jedynie: Michał Fus, Edward Janiuk, Stanisław Kiełbasa-Karbonowski, Antoni Łagowski, Franciszek Mroczek, Stanisław Ordyczyński i Edward Pająk. Pozostali ponieśli śmierć. Przez długie lata do przejścia na emeryturę był dyrektorem LO w Zamościu.



Na biłgorajskiej stronie miasta http://www.bilgoraj.lbl.pl/miasto.php odnalazłam informacje o Stanisławie Ordyczyńskim:

(…) W omawianym okresie uczyniono wiele dla podniesienia poziomu oświaty ludności miasta i powiatu. Stan i poziom szkolnictwa odziedziczonego po zaborcy był wręcz opłakany. Analfabetyzm był zjawiskiem powszechnym wśród ludności. Toteż wysiłki władz powiatowych i miejskich koncentrowały się w pierwszym rzędzie na szybkiej rozbudowie szkolnictwa podstawowego i zawodowego. W oparciu o szkoły podstawowe, zwane publicznymi szkołami powszechnymi, organizowano kursy nauki pisania i czytania dla analfabetów. Jednakże walka z analfabetyzmem była żmudna i mimo wysiłków władz oświatowych nie dawała pożądanych rezultatów.

W 1918 r. w Biłgoraju istniała siedmioklasowa publiczna szkoła powszechna, która mieściła się w kilku prywatnych domach i nie obejmowała obowiązkiem nauczania całej młodzieży miasta. Kierownikiem jej był Antoni Skulski.

Radykalna poprawa w szkolnictwie nastąpiła dopiero w latach trzydziestych. Rada Miejska w latach 1930- 1932 wybudowała murowany, dwupiętrowy gmach, zaciągając na częściowe sfinansowanie inwestycji bezprocentową pożyczkę w Towarzystwie Popierania Budowy Szkół Powszechnych. W budynku tym znalazły pomieszczenia szkoła nr 1, której kierownikami byli: Stanisław Ordyczyński, a następnie Franciszek Ojak, oraz szkoła nr 2 z kierownikiem Antonim Łagowskim.


Góra dokumentu



Ruch oporu- oficer broni - ppor.. Stanisław Ordyczyński
(…) Biłgoraj odgrywał wielką rolę w walce niepodległościowej i narodowowyzwoleńczej okresu okupacji. Znaczenie miasta w polskim ruchu oporu uwarunkowane było jego strategicznym położeniem między Puszczą Solską i lasami' janowskimi, w których w latach 1943-1944 działały liczne oddziały partyzanckie polskie i radzieckie, tocząc ciężkie i krwawe walki z okupantem. Na tym terenie została zapoczątkowana akcja wysiedleńczo-pacyfikacyjna, której ofiarą padły tysiące mieszkańców Zamojszczyzny. Jednym z naczelnych zadań działającego tu ruchu oporu była więc obrona miejscowej ludności przed zbrodniczymi poczynaniami okupanta.

W Biłgoraju znajdowały się ośrodki dyspozycyjne polskiego ruchu oporu o zasięgu powiatowym i ponadpowiatowym oraz silna miejska organizacja niepodległościowa.

W listopadzie-grudniu 1939 r. utworzona została w mieście Komenda Powiatowa (obwodowa) SZP, która następnie kierowała działalnością konspiracyjną jako Komenda Powiatowa ZWZ l do końca kwietnia 1941 r. miała swoją siedzibę w Biłgoraju. W skład jej weszli: dowódca powiatu - por. rez. Wacław Spalony ps. Słoma, jego zastępca (do stycznia 1940 r.) - Eugeniusz Goliński, zastępca i oficer wywiadu - ppor. rez. Antoni Radzik ps. Dolina, oficer organizacyjny - ppor. rez. Roman Wahl, oficer łączności - ppor. rez. Paweł Buczek, oficer ds. młodzieży - Edward Janiuk, oficer ds. kontaktów - Antoni Łagowski, oficer broni - ppor. rez. Stanisław Ordyczyński, kwatermistrz - Wacław Matraś i oficer propagandy - Walerian Klaudel.



Góra dokumentu



Akcja o kryptonimie "Ausserordentliche Befriedungsaktion" (AB)
Jednym z założeń niemieckiej polityki biologicznej zagłady narodu polskiego było fizyczne wyniszczenie inteligencji. Celowi temu służyć miała głośna akcja o kryptonimie "Ausserordentliche Befriedungsaktion" (AB), przygotowana na polecenie Adolfa Hitlera przez generalnego gubernatora Hansa Franka. Na posiedzeniu "rządu" GG w dniu 30 maja 1940 r. Hans Frank powiedział: "Przyznaję otwarcie, że kilka tysięcy Polaków, i to przede wszystkim z warstwy przywódców duchowych Polski, przypłaci to życiem". I dalej: "Warstwy uznane przez nas obecnie za kierownicze w Polsce należy zlikwidować, co znów narośnie, należy wykryć i w odpowiednim czasie znowu usunąć". Akcja AB zakładała aresztowanie i wysłanie do obozów koncentracyjnych 20 tysięcy osób z Generalnego Gubernatorstwa. Na Lubelszczyźnie jej wykonywaniem kierował Odilo Globocnik - szef policji i SS dystryktu lubelskiego.

W Biłgoraju akcję AB zrealizowano w czerwcu 1940 r. Gestapo aresztowało wówczas m.in.: ks. Józefa Chmielewskiego, Jana Dziducha, Michała Fusa, dr Leopolda Góranowskiego, Edwarda Janiuka, Stanisława Kiełbasę-Karbonow-skiego, Ferdynanda Kondysara, ks. Czesława Koziołkiewicza, Kazimierza Kryńskiego, Tadeusza Liska, Antoniego Łagowskiego, Wacława Matrasia, Franciszka Mroczka, Stanisława Ordyczyńskiego, Edwarda Pająka, ks. Jana Samoleja, Mariana Spisackiego, Szczepana Sprysaka i Józefa Wróbla. Początkowo osadzono ich w Rotundzie zamojskiej, skąd wraz z 560 osobami aresztowanymi w ramach akcji AB na Zamojszczyźnie przewiezieni zostali na Zamek lubelski. W dniu 28 maja 1941 r. -wszystkich, z wyjątkiem zwolnionego ks. Czesława Koziołkiewicza, wywieziono do obozów koncentracyjnych w Dachau i Oranienburgu. Gehennę obozów przeżyli jedynie: Michał Fus, Edward Janiuk, Stanisław Kiełbasa-Karbonowski, Antoni Łagowski, Franciszek Mroczek, Stanisław Ordyczyński i Edward Pająk. Pozostali ponieśli śmierć.

Niemieckie władze okupacyjne zdawały sobie sprawę z rosnącego ustawicznie w siła polskiego ruchu oporu. Toteż dążyły do jego rozbicia i zniszczenia. Pierwszy cios zadało gestapo w czerwcu 1940 r. w czasie realizacji akcji AB. Aresztowano wówczas członków ZWZ: Leopolda Góranowskiego, Edwarda Janiuka, Kazimierza Kryńskiego, Tadeusza Liska, Antoniego Łagowskiego, Wacława Matrasia, Stanisława Ordyczyńskiego i Mariana Spisackiego, których - jak już wspomniano - zesłano do obozów koncentracyjnych.

Następne uderzenie gestapo w biłgorajską organizację niepodległościową nastąpiło w dniach od 13 do 30 marca 1941 r. Tym razem aresztowano m.in. Józefa Bielakowskiego, Antoniego Borytę, Bohdana Hussara, Anielę Lefanowicz, Wiktora Ma-łysę, Mariana Nowaka, Tomasza Różyckiego, Mariana Skowieżaka, Wacława Spalonego ps. Słoma, Romana Wahia, Mariana Wróblewskiego, i zesłano do obozu koncentracyjnego w Oświęcimiu.

W następnych miesiącach 1941 r. dokonano dalszych aresztowań członków ZWZ: w lipcu zatrzymano m.in. Mieczysława Kucharskiego i Józefa Piekarczyka, we wrześniu Wacława Hulaka i Stanisława Wojciechowskiego, a w październiku Zbigniewa Krzywdzińskiego. Oni również ponieśli śmierć w obozie zagłady w Oświęcimiu.


BiogrBiogramyamy:   

                 


                                                                                     

góra

Powrót do strony głównej

Data utworzenia: 2003-07-11    Data aktualizacji: 2014-03-17